عملكرد نیروی هوائی در طول جنگ

سرلشکر شهید منصور ستاری درباره عمکرد نیروی هوایی در ۸ سال جنگ می گوید:

از نیمه ی مهر تا آخر سال 59 ، در بر خورد با یتوان رزمی دشمن، یسنگین ترین حملات را علیه ستون های نظامی دشمن داشتیم. چون در آن موقع نیروهای نظامی و مردمی ما مثل جنگ های چریكی عمل می كردند و هیچ گونه حركت كلاسیك و حساب شده ای علیه دشمن وجود نداشت، نیروی هوایی مأمور تثبیت دشمن بود تا نگذارد بیش از پیش پیشروی كند. در این راستا مسئوولیت حمله به تانك ها، ستون های نظامی و نیروهای پیاده ی دشمن را ما بر عهده داشتیم. یعنی نیروی زمینی عراق را به وسیله ی نیروی هوایی مهار كرده بودیم. حجم بمباران ها در آن موقع فوق العاده بالا بود و اكثر این پروازها متوجه نیروی زمینی دشمن بود.




ظهر روز اول جنگ، هواپیماهای عراق پایگاه های هوای ما را مورد هدف قرار یدادند. بعد از ظهر همین روز هواپیماهای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی به پایگاه های هوایی عراق حمله كردند كه می توان گفت 2 ساعت پس از حمله ی دشمن، ما روی اهداف خود در عراق بودیم و اولین بمب ها را به روی خاك دشمن ریختیم. فردای آن روز هم 140 فروند هواپیما تقریباً به طور هم زمان در عراق عملیات كردند.

از دیگر روزهای مهم جنگ، روز هفتم آذر ماه 59 بود. طی این روز نیروی هوایی از سپیده ی صبح تا غروب در آسمان خلیج فارس عملیات داشت و دیگر برای عراق چیزی به نام نیروی دریایی باقی نماند و تا آخر جنگ هم دیگر نتوانست نیروی دریایی خودش را سازماندهی كند. در این روز تعداد 11 فروند شناور نیروبر و ناوچه های پ – 6 و موشك انداز به وسیله ی شكاری بمب افكن های نیروی هوایی ارتش غرق و تعداد هفت فروند هواپیمای شكاری دشمن از نوع میگ – 23 و سوخو – 22 سرنگون شدند.

در عملیات فتح المبین حضور نیروی هوایی بسیار چشمگیر، و بیش از 22 فروند هواپیمای دشمن طی این عملیات سقوط كرد. در این عملیات، بمباران در ارتفاع بالا و با سرعتی بیشاز سرعت صوت آغاز شد. در عملیات بیت المقدس هم بعد از فتح پادگان حمید و سرازیر شدن به سمت خرمشهر، حضور نیروی هوایی بسیار چشمگیر بود.

در طول جنگ، ما تقریباً تمام استانداردهای پرواز را به هم ریخته و بالاترین ركوردها را به دست آوردیم. ركورد سوختگیری را در بمباران پایگاه «الولید» در مرز اردن داشتیم. در این عملیات چند بار سوختگیری هوایی انجام دادیم. انجام عملیات سوختگیری در شب و در هوای طوفانی و رعد و برق، كار بسیار دشواری است كه نیروی هوایی بارها آن را انجام داد، و این یكی از ركوردهای پروازی است.

از جمله ركوردهای پروازی دیگر كه توسط خلبانان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی بر جای گذاشته شد، مدت زمان حضور خلبانان در كابین یك جنگنده در صحنه ی عملیاتی بوده كه 9 ساعت می باشد. یعنی خلبانان ما 9 ساعت بدون وقفه بر فراز منطقه ی عملیاتی و در ارتفاع پایین پرواز داشتند كه البته خیلی كار مشكل و طاقت فرسایی است و از كشور اسلامی حفاظت و حراست می كردند.

در مورد تعداد هواپیماهایی كه از عراق مورد هدف قرار داده ایم، باید به آمارهایی كه تعداد و نوع هواپیماهای عراق را در شروع جنگ نشان می دهد مراجعه كنیم. بعضی از هواپیماها اصلاً در طول جنگ نسلشان منقرض شده است. البته عراق در طول جنگ نه هواپیما فروخته و نه از رده خارج كرده است، بلكه نسل آنها توسط ما منقرض شده است. بعضی از انواع آنها هم البته هنوز منقرض نشده و پرواز می كند. ولی باید توجه داشته باشیم كه عراق در طول جنگ اصلاً مشكل تعمیرات نداشت و همه ی هواپیماهای قابل تعمیر خود را به كشورهای مادر می فرستاد و تعمیر شده، دریافت می كرد.

از دیگر كارهای حماسی نیروی هوایی در جنگ، عكاسی هوایی بود كه در هر عملیات صورت می گرفت. ما هر روز ساعت 10 صبح این عملیات را داشتیم و عراق هم می دانست ولی كاری نمی توانست بكند. با سرعتی نزدیك به دو برابر صوت و در ارتفاع بالا، هر روز مأموریت های ویژه ای را در این رابطه انجام می دادیم و این شكست بزرگ روحی و كوبنده ای برای دشمن بود كه می دید و می فهمید ولی هیچ كاری نمی توانست بكند.

در عملیات بدر و خیبر هم نیروی هوایی مشاركت تنگاتنگ و سنگین با سپاه داشت. البته عملیات والفجر 8 به معنای واقعی یك نقطه ی عطف در نیروی هوایی بود.

از دیگر خدمات نیروی هوایی در دوران هشت ساله ی دفاع مقدس حفاظت و حراست از نفتكش ها بود. از آن جا كه تأمین هزینه ی جنگ ارتباط مستقیم با صدور و فروش نفت داشت، از این رو عراق تصمیم گرفته بود با قطع صدور نفت ایران از طریق حمله به جزیره ی خارك و نفتكش ها، موجبات تضعیف نیروهای ما را فراهم آورد، و در این راه، غرب كمك های بسیاری به او كرد. به عنوان مثال، غربی ها هواپیماهای سوپراتاندارد كه برای نیروی دریایی تولید می شد و می توانست با پرتاب موشك های ضدِ كشتی "اگزوست" در روز یا شب تهدیدات جدی و وسیعی را در ارتباط با استراتژی قطع صدور نفت ایران، متوجه جزیره ی خارك و لنگرگاه كشتی های نفتكش و كاروان های كشتی تجارتی در خلیج فارس بنماید در اختیار رژیم بعث عراق قرار دادند. هم چنین جهت رفع نقاط ضعف عراق در پروازهای دشوار در شب بر روی آب، هدایت این هواپیماها در فاصله ای بسیار دور از مراكز فرماندهی و كنترل نیروی هوایی، با قرار گرفتن هواپیماهای «آواكس» امریكا و عربستان در شبكه و هم چنین حضور ناوشكن های امریكایی در نقاط تعیین شده كه عملاً به صورت نقطه نشانه های روی آب و دستگاه های كمك ناوبری در روز و شب، هدایت قسمت هایی از پرواز خلبانان عراق را به عهده داشتند.

در آن زمان وضعیت طوری بود كه وقتی هواپیماهای شكاری ایران برای درگیری و رویارویی با حریف به سمت هواپیماهای عراقی هدایت می شدند، هواپیماهای عراقی به سمت ناوشكن های امریكایی و سواحل جنوبی خلیج فارس رفته و با پناه گرفتن در حریم استقرار شناورهای بیگانه و بهره گیری از حدود قلمرو فضایی دوَل جنوبی خلیج فارس و سوء استفاده از احترام جمهوری اسلامی ایران به اصول و قوانین بین المللی، از معركه خارج می شدند. نیروی هوایی ما در این مقطع از جنگ مسؤولیت بسیار سنگینی در حمایت و پشتیبانی از عملیات دریایی به عهده داشت.

با همه ی حمایت هایی كه از كل استراتژی جنگی عراق در منطقه می شد، بخصوص حمایت های چشمگیر بین المللی از نیروی هوایی آن كشور، با این وجود عراق موفق به قطع صادرات نفت جمهوری اسلامی نگردید. به طور مثال، طبق آمار موجود از بهار سال 1361 تا پاییز 1363، با انجام 40 نوبت حمله و بمباران به جزیره خارك، عراق نتوانست خلل مهمی در صدور جریان نفت از این جزیره استراتژیك ایجاد نماید. این در حالی بود كه تعداد قابل توجهی از هواپیماهای حمله ور شكاری بمب افكن خود را در مصاف با شبكه ی دفاع هوایی این جزیره از دست داده، حمله های بسیار زیادی به این جزیره نیز قبل از هر اقدامی توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران خنثی گردیده بود. یك فروند از هواپیماهای سوپر اتاندارد كه پیش بینی می شد بتواند در جنگ نفتكش ها تعادل قوا را بر هم زده و تا حدودی برای عراق سرنوشت ساز باشد، در همان ابتدای عملیاتشان مورد اصابت موشك های هواپیماهای شكاری رهگیر نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و در آب های خلیج فارس سرنگون گردید. گزارش تأیید نشده ای از اصابت و سرنگونی دومین هواپیما نیز حكایت می نمود كه عراق ناگزیر 2 فروند سوپراتاندارد باقی مانده از مجموع هواپیماهای استیجاری را به فرانسه بازپس فرستاد.





در بمباران های ارتفاع بالا توسط هواپیمای میگ 25 نیز ، عراق نتوانست آن طوری كه كارشناسان نظامی پیش بینی می كردند موفق به انهدام تأسیسات و اسكله های جزیره ی خارك گردد و با از دست دادن یك فروند میگ 25 در مصاف با شكاری رهگیرهای نیروهای هوایی، برای آگاهان نظامی قطعیت یافت كه قطع صدور نفت ایران با استفاده از این شیوه ها توسط نیروی هوایی عراق میسر نخواهد شد. در ارزیابی نیروهای هوایی دو كشور، در جنگ نفتكش ها، نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران نشان داد كه علی رغم نابرابری كمّی در مقابل دشمن و حمایت های بی دریغ بین المللی از عراق، با برخورداری از فاكتورهای روحیه ی جنگندگی و ایثار، شناخت صحیح و پیش بینی تاكتیك های مناسب برای مقابله با نیروی هوایی عراقی و تلاش خستگی ناپذیر و بی وقفه، به خوبی در مقابل تهاجمات ایستادگی كرده و قطع صدور نفت ایران را غیر ممكن نمود و عبور كشتی های تجاری، بارگیری و تخلیله در بنادر ایران را تضمین و زنجیر اقتصاد جنگ در ایران تا روز برقراری آتش بس كماكان حفظ و به صورت پویا تداوم یافت.

از دیگر خدمات ارزنده و بسیار مهم نیروی هوایی كه شاید با ارزش تر از جنگ های عملیاتی این نیرو باشد، جنگ وابستگی و حركت در جهت خودكفایی است. همان طوری كه می دانید نیروی هوایی تجهیزات پیشرفته ی امریكایی در اختیار داشت. روزی كه امریكایی ها از این مملكت رفتند، بعضی از این تجهیزات هنوز مورد بهره برداری قرار نگرفته بود و آنها با تمسخر می گفتند همین روزها دوباره بر می گردیم.

وقتی كه ما عنوان می كنیم هواپیمای اف 14، هواپیمای بسیار خوبی است و یا سیستم موشكی «هاك» پیچیده است، ارزش این اف 14، و ارزش سایت موشكی «هاك» در این است كه آن اف 14، با شلیك موشك، هواپیمای دشمن را سرنگون كند. پس این هواپیما خلاصه می شود در آن عملیاتی كه به ساقط كردن هواپیمای دشمن مربوط می شود، و یا آن سیستم موشكی زمین به هوا كه باید هواپیمای دشمن را ساقط كند. این دو عنصر اقلامی بسیار پیچیده هستند كه اگر یك قطعه ی آن از كار می افتاد ادامه ی انجام كار برای ما مشكل می شد. این اقلام كه « اقلام زمان دار» نامیده می شوند باید هر دو سال و یا هر سه سال و یا شش ماه و یا حتی یك ماه عوض شود. این ها موادی شیمیایی و یا غیر شیمیایی دارند كه مثل دارو از بین می روند و بلافاصله باید عوض شوند و گرنه آن حالت خودش را از دست می دهد و در نتیجه آن سرعت لازم را به خود نمی گیرد.



نهایتاً روی تمام این اقلام زمان دار و الكترونیكی و غیره در نیروی هوایی و در بخش های مختلف كشور كار شد. شاید برای هر قطعه ی آن سال ها وقت صرف و تحقیقات بسیار بالایی صورت پذیرفت تا این كه در كشور ساخته شد. پرسنل محقق و مبتكر نیروی هوایی در این راه تا آن جا پیش رفتند كه حتی در بعض موارد توانستند به نقشه ی طراحی قطعات برسند و سپس طراحی جدید بكنند، تا بدانجا كه به تغییرات پیشرفته ای در این زمینه دست زدند، به این صورت كه ممكن است 5 قطعه كه در یك دستگاه بوده و5 كار را انجام می داده است ،پرسنل فنی نیروی هوایی یك قطعه ساختند كه حجمش از آن 5 قطعه و حتی از تك تك آنها كمتر است و كار آن 5 قطعه را نیز به تنهایی انجام می دهد.

وقتی جنگ آغاز شد، یك هواپیمای نیروی هوایی می توانست یك نوع موشك خاص را حمل كند، ولی همان هواپیما، اواخر جنگ شش نوع موشك به زیرش بسته شده و می جنگید، بدین صورت كه هر نوع موشك از آفندی گرفته تا پدافندی را هماهنگ كرده و با این هواپیما تطبیق داده بودند.

در دوران جنگ تبلیغات دشمن و جهان استكبار چنین وانمود می كرد كه نیروی هوای ما ضعیف شده و از بین رفته است، اما هر بار كه عملیاتی انجام می شد و نشانه هایی از قدرت انقلاب را مشاهده می كردند، می گفتند احتمالاً مشاورین و مستشاران كره ای و فیلیپینی پیدا شده اند كه این ابتكارها صورت گرفته است.

سیستم پدافند كشور توسط امریكایی ها به نحوی طراحی شده بود كه كشوری مثل ایران نمی توانست با پوشش هوایی منطقه ای از مرزهای خود دفاع كند و فقط این سیستم می توانست از پایگاه هوایی و رادار دفاع كند. جنگ در چنین شرایطی شروع شد، و از سوی دیگر ما هیچ آموزشی در این رابطه نداشتیم و قبلاً همه ی این كارها توسط مستشاران خارجی طراحی می شد و یك تعمیر ساده را هم نیروهای داخلی بر عهده نداشتند. با این وجود در طول سال های جنگ متخصصین داخلی توانستند سرتاسر كشور را پوشش دفاعی بدهند. به عنوان مثال در شرایطی كه آن قدر تكنولوژی و هواپیماهای مدرن و وسایل ضد ِرادار به عراق تزریق شده بود كه روشهای معمول كلاسیك هم به درد مقابله با آنها نمی خورد، شهید سرلشكر بابایی به اتفاق تعدادی افراد دلسوز و متعهد با تغییر روش های كلاسیك توانستند تحولی در این مقوله ایجاد كنند، كه نتیجه ی آن در عملیات والفجر 8 به دست آمد. در این عملیات روزهایی وجود داشت كه هشت تا ده فروند هواپیمای عراقی در منطقه سرنگون می شد.

نیروی هوایی برنامه ی بازسازی خود را حدود دو سال قبل از قبول قطعنامه ی 598، شروع كرد و عملاً از نظر سازماندهی و فرهنگی، انقلاب در آن به وجود آمد. این نیرو در سازماندهی و تخصص ها، دارای سیستم امریكایی بود. قبلاً هم هر تغییراتی كه در نیروی هوایی امریكا می شد به ایران منتقل و عیناً بر روی سازمان ها پیاده می شد. در آموزش ها هم تمام كتب و مدارك كه در آن جا تهیه شده بود با اندك تغییراتی در ایران مورد استفاده قرار می گرفت.

نیروی هوایی در طول این مدت چند بار به طور ریشه ای تجدید سازمان شد. در زمینه ی آموزش پس از 5 سال مطالعه به جایی رسید كه سیستم امریكایی قبلی به كلی تغییر كرد و سیستم ارتقایی آموزش و رسیدن به مهارت ها با توجه به امكانات كشور و شرایط مورد نیاز به وجود آمد كه می توان گفت انقلابی در این نیرو به وجود آورده است. به عنوان مثال پایه گذاری دانشگاه هوایی كه امروز اصل نیاز نیروی هوایی را بر مبنای اتكای كامل به خود آموزش می دهد، می تواند منشأ تغییر بنیادین در این نیرو شود.

در كنار همه ی این كارها به بازسازی تجهیزات می توان اشاره كرد. گزارش های متعددی كه درباره ی بازسازی و بازیابی هواپیماهای سانحه دیده در نیروی هوایی منتشر شده، خود گواهی است بر فعالیت هایی كه در این زمینه انجام گرفته و می گیرد. هواپیماهایی كه گاهی نیم ساعت در آتش سوخته اند در ایران بازسازی شده اند و در حال حاضر پرواز می كنند. هواپیماهایی كه در آسمان رها شده و خلبان از آن بیرون پریده و این هواپیما سقوط كرده، بازسازی شده و امروز پرواز می كند.

هواپیماهای موجود خط اول ما كه دارای سیستم امریكایی بوده امروز بحمدالله به عنوان یك سیستم و تشكیلات خیلی خوب در حال پرواز است و امروزه بهترین هواپیماهای خط اول جهان به خدمت نیروی هوایی درآمده است. امروز به جز میگ 29 و هواپیمای سوخو 24 كه از بهترین هواپیماهای دوربرد شكاری بمب افكن دنیاست، هواپیمای اف 7 و نیز موشك ها و امكانات جدید دیگر در نیروی هوایی به كار گرفته شده است.

این ها امكاناتی هستند كه نیروی هوایی بسیار خوب، به سرعت، با قاطعیت و در كمترین زمان آموزش، به خدمت گرفته است. نیروی هوایی ما شاید از نظر سرعت در آموزش وسایل و تجهیزات جدید، در جهان نمونه باشد.»

تقدیر از نیروی هوایی توسط فرمانده كل قوا

مقام معظم كل قوا حضرت آیت الله خامنه ای در مورد خدمات ارزنده ی نیروی هوایی در جهت رهایی از وابستگی ها در جنگ و پس از آن چنین می فرمایند: (4)

یبسیاری از ابتكاراتی را كه امروز شما در داخل نیروی هوایی دارید انجام می دهید، مرهون همان روحیه ی خودكفایی است كه در دوران جنگ به وجود آمد، و الا روز اول جنگ هواپیما بسیار داشتیم، قطعات یدكی زیاد داشتیم، هواپیمای آماده هم داشتیم، اما آنچه كه نداشتیم خودجوشی بود و این خودجوشی به مرور به وجود آمد.

من فراموش نمی كنم چند روزی از شروع جنگ تحمیلی گذشته بود كه مسؤولان نیروی هوایی یك فهرستی به دست من دادند. این فهرست نشان می داد كه ما تا این مقطع زمانی كه حداكثر حدود سی و چند روز می شد، تمام هواپیماهایمان زمین گیر خواهند شد.






اف 14 هامان، هواپیماهای ترابری و هواپیمایC-130هم همین طور، كه وقتی به این فهرست نگاه می كردیم معلوم بود ما یك ماه و نیم دیگر هیچ هواپیمای قابل پروازی نخواهیم نداشت.

این ها برای یك ملت مصیبت است. یك عده ای آن روز خیال می كردند ما از بین رفتنی هستیم. امریكایی ها هم فكر می كردند كار تمام شده و این جنگ ظرف یكی دو ماه و حداكثر شش ماه، تمام وسایل هوایی و غیرهوایی جمهوری اسلامی را از بین خواهد برد و بعد این ملت مجبور می شود دست هایش را بالا ببرد.

لیكن حقیقت روشن این است كه این ملت در مقابل همه ی توطئه ها به خودسازی و درون سازی و خودجوشی پرداخت. امروز شما چیزی دارید كه یك ملت به آسانی آن را به دست نمی آورد و آن اتكای به نفس و كشف قدرت درونی و نفسانی و قدرت ذاتی است، و به همین دلیل است كه شما امروز بسیار قوی تر از آن روزها و از همه گذشته نیروی هوایی و ارتش در دوران تاریخ هستید.

حقیقت انكار ناپذیر این است كه ملت ایران با همین روحیه در مقابل ابرقدرت ها – كه جداً تصمیم داشتند این ملت را از پا در بیاورند – ایستاد و پیروز شد و ابرقدرت ها ناكام ماندند.

ساده اندیشی است كه فكر كنیم دشمن با ناكام شدن در این مرحله دست بر می دارد، كما این كه ما امروز تبلیغات را می بینیم. امروز در مرحله ی تبلیغات و مرحله ی توطئه های سیاسی، هر چه می توانند علیه جمهوری اسلامی فشار می آورند، چون این ملت بحمدالله در مراحل گوناگون از آب و گِل بیرون آمده و به رشد و بالندگی رسیده است.

/www.tebyan.net و انجمن هوافضا

|+| نوشته شده توسط رضا رحمانی در دوشنبه دهم دی 1386 و ساعت 10:22 بعد از ظهر | 

آرشيو موضوعی

پر بیننده ترین مطالب

امکانات

عضويتلغو عضويت

Powered by WebGozar

  RSS