عشق پرواز

5 ارديبهشت سالروز شكست حمله نظامي آمريكا در صحراي طبس

باز خواني يك عمليات : پنجه عقاب ( شكست در طبس )

در4 نوامبر1979 (13 آبان 1358) مدتي بعد از انقلاب اسلامي ايران كه به سرنگون شدن ش ا ه كه يكي از متحدان امريكا در منطقه بود انجاميد .گروهي از دانشجويان ايراني به سفارت امريكا در تهران حمله كرده و كاركنان و محافظان سفارت را كه جمعا 52 نفر مي شدند به گروگان گرفتند .

بعد از 6 ماه تلاش ديپلماتيك براي آزادسازي گروگان ها دو كشور روابط سياسي خود را در 8 آپريل 1980 ( 19 ارديبهشت 1359) قطع كردند. در همين زمان نيروهاي ويژه امريكايي در وضعيت آماده باش قرار گرفتند و برنامه ريزي و تمرينات براي اجراي يك عمليات آزادسازي شروع شد.

نقشه عمليات
در ابتدا بهترين روش در نظر نيروهاي ويژه وارد شدن به ايران از طيق كاميونهاو بوسيله مرز زميني تركيه بود ولي اين روش به دلايل سياسي و ريسك تلفات سنگين كنار گذاشته شد.سپس موضوع عمليات از طريق هوا مطرح شد .در دسامبر 1979 گروهي از نيروهاي ويژه انتخاب شده و تحت تمرينات مخصوص قرار گرفتند . اين تمرينات تا مارس 1980 به طول انجاميد . در تاريخ 16 آپريل 1980 ( 27 فروردين 1359) انجام عمليات تاييد شد و دستور شروع ان داده شد . بين روزهاي 19 تا23 آپريل 030 فروردين تا 2 ارديبهشت 599 نيروهاي عمل كننده به جنوب غربي آسيا منتقل شدند . اين نيروها تمرينات خود را در پايگاهي در مصر گذرانده بودند . نيروهاي شركت كننده در ماموريت از هر 4 نيروي مسلح امريكا انتخاب شده بودند . 8 فروند هلي كوپتر RH-53D مين روب از نيروي دريايي با خدمه از نيروي تفنگدار دريايي 12 فروند هواپيما از نيروي هوايي ( 3 فروندEC-130E - 4 فروند MC-130E - 3 قروند AC-130 و دو فروند C-141 ) كماندوها نيز از ارتش آمريكا انتخاب شده بودند .تعدادي از رابطين نيز قبل از شروع عمليات به تهران فرستاده شده بودند. ناوهاي هواپيمابر USS Nimitz (CVN68) و USS Coral sea (CV43) نيز در درياي عمان حاضر بودند و آمادگي پشتيباني هوايي عمليات را با F-14A - A-6E و A-7E هاي خود داشتند .

كليات نقشه خيلي ساده بود . نيروهاي عمل كننده شب قبل از حمله وارد ايران مي شدند .به نحوي خود را به تهران مي رساندند و تا شب حمله مخفي مي شدند . حمله را انجام مي دادند و سپس از ايران خارج مي شدند.

ولي در جزييات نقشه كمي پيچيده تر به نظر مي رسيد . در شب اول عمليات 3 فروند MC-130E وارد ايران مي شدند و در نقطه اي نزديك شهر طبس فرود مي امدند . اين 3 فروند حامل نيروهاي دلتا – فرماندهان عمليات – مترجمين و رانندگان كاميونها بودند . 3 فروند EC-130E به دنبال هواپيماهاي قبلي روانه مي شدند و خود را براي سوخت رساني به هلي كوپتر ها در محل فرود اماده مي كردند .زماني كه هلي كوپتر ها سوختگيري كردند نيروهاي دلتا را سوار كرده و عازم منطقه اي در نزذيكي تهران مي شدند تا در آنجا با رابطيني كه ازقبل در ايران حضور داشتند ديدار كرده و در مكان امني پنهان شوند . هلي كوپتر ها نيز به مكان امني در همان نزديكي رفته و تا زمان فراخوانده شدن توسط نيروهاي ويژه در آنجا مخفي مي شدند .در شب بعد مجددا MC-130E و EC-130E ها به ايران پرواز مي كردند . منتها اين بار حامل تعدادي كماندو و هدف آنها فرودگاه منظريه مي باشد . كماندوها به فرودگاه حمله و آنجا را تصرف مي كردند تا دو فروند
C-141 پيش بيني شده براي تخليه گروگانها و نيروهاي دلتا بتوانند فرود بيايند .3 فروند AC-130E نيز به منظور پشتيباني و پوشش كماندوهايي كه به فرودگاه منظريه حمله مي كردند وارد عمل مي شدند . همزمان با حمله گروه دوم كماندوها به فرودگاه منظريه نيروهاي دلتا به محل سفارت حمله مي كردند گروگان ها را نجات داده و با كاميونها به سمت استاديوم امجديه (شهيد شيرودي ) حركت مي كردند . هلي كوپتر هاي RH-53D در اين مكان منتظر انها بودند . كماندوها و گروگانها سوار بر هلي كوپترها شده و به سمت فرودگاه منظريه حركت مي كردند . و با دو فروند C-141 از ايران خارج مي شدند و راهي پايگاهي در عربستان سعودي مي شدند . البته چون هلي كوپترها را نمي توانستند از ايران خارج كنند قبل از ترك ايران آنها را منهدم مي كردند .

همانطور كه مي بينيد طرح عمليات به خوبي برنامه ريزي شده بود ولي تقدير خداوند چيز ديگري بود و به شكست افتضاح اميز نيروهاي آمريكايي انجاميد .

هلي كوپترها

چرا هلي كوپتر RH-53D براي اين عمليات انتخاب شد ؟

هلي كوپتر RH-53D نمونه ويژه ضد مين CH-53 سيكورسكي مي باشد . نيروي دريايي آمريكا اولين فروند از 30 فروند سفارشي خود را در سال 1973 تحويل گرفت تا آن را با نمونه هاي قديمي RH-3A جايگزين كند .تصادفا تنها مشتري ديگر اين هلي كوپتر نيروي دريايي ايران با 6 فروند سفارش بود . در ابتدا انتخاب نوع مشخصي از اين هلي كوپتر براي شركت در عمليات مشكل بود ولي همه بر سر شركت اين هواگرد در عمليات توافق داشتند. اين هلي كوپتر به خاطر ظرفيت زياد حمل نفرات و حمل بار مورد توجه بود . در حالت كاملا بارگيري شده قادر به حمل 30 نفر و در حدود 42000 پوند بار (در حدود 15 تن) و رسيدن به سرعت 160نات بود .نوع RH-53D به مخازن سوخت اضافي مجهز بود از اين رو توانايي حمل مسافت بيشتري را نسبت به نمونه اصلي خود يعني CH-53 داشت . يكسال قبل از اين جريان يك فروند RH-53D اسكادران HM-12 نيروي دريايي آمريكا پرواز بدون وقفه اي را از پايگاهي در ويرجينيا به پايگاهي در كاليفرنيا انجام داد . اين پرواز حدودا 18 ساعت و نيم طول كشيد و هلي كوپتر بيش از 2077 ناتيكال مايل را طي كرده بود . در طول مسير هلي كوپتر از يك فروند HC-130 دفاع ملي هوايي آمريكا سوختگيري مي كرد .اين پرواز كه قابليت هاي RH-53D را رد پرواز هاي طولاني مدت به خوبي نشان مي داد توسط ستوان رادني ديويس انجام شده بود .
در اكتبر 1979 اسكادران HM-16 نيروي دريايي آمريكا در يك رزمايش مشترك نظامي با كانادا شركت داشت . در اين رزمايش هدف اصلي اين اسكادران پاكسازي يك ابراه استراتژيك از مين ها بود . 4 روز بعد از پايان رزمايش به اين اسكادران دستور داده شد تا در اسرع وقت خود را به اقيانوس هند برسانند . طي 34 ساعت تمام پرسنل و تجهيزات از ويرجينيا به ناو خواپيمابر نيميتز منتقل شدند . جايي كه RH-53D هاي انها با رنگ قهوه اي پوشانده شده بود تا هم در صحرا استتار شوند و هم اينكه شبيه به هواگردهاي نيروي هوايي ايران به نظر برسند . افراد اسكادران 8 فروند هلي كوپتر را براي عمليات آماده كردند و پس از 193 روز حضور مستمر بر روي دريا به خانه بازگشتند .

شروع عمليات

در بعد از ظهر 27 آپريل 1980 6 فروند C-130 از پايگاهي در عمان برخاسته و راهي منطقه اي در نزديكي طبس شدند كه با كد Desert 1 شناخته مي شد . همزمان 8 هلي كوپتر هم از روي ناو نيميتز برخاسته و عازم همان مكان شدند .

اولين مشكلات

يك ماه قبل از شروع عمليات يك متخصص نيروي هوايي آمريكا منطقه اي را براي فرود هواپيماها اماده كرده بود و اطراف آن را به چراغهاي راهنماي فرود مجهز كرده بود . همچنين يك هواپيماي جاسوسي CIA در پروازي در آن منطقه امواج راداري را در ارتفاع 3000 پايي رديابي كرده بود . با اين وجود به خلبانان هلي كوپتر ها دستور داده شده بود كه زير ارتفاع 200 پايي پرواز كنند تا از شناخته شدن توسط رادار جلوگيري كننند . اين محدوديت ارتفاع باعث شد تا هلي كوپتر ها دچار طوفان شن بشوند . اين طوفان باعث شد تا دو هلي كوپتر دچار نقص فني شده و از ادامه عمليات بازبمانند . يكي از هلي كوپتر هاي سالم بازگشت تا خدمه دو هلي كوپتر معيوب را سوار كند كه با اين كار عملا 20 دقيقه از برنامه عقب افتاد . اكنون عمليات با 6 فروند هلي كوپتر كه حداقل مورد نياز براي اجراي عمليات بود بايست ادامه مي يافت . اولين گروه 3 فروندي از هلي كوپتر ها 1 ساعت ديرتر از برنامه به Desert 1 رسيدند در حاليكه گروه دون نيز با 15 دقيقه تاخير به محل فرود رسيدند . بعد از استقرار هلي كوپتر ها معلوم شد كه يكي از آنها سيستم هيدروليك خود را از دست داده و از آنجايي كه ادامه ماموريت با 5 فروند امكان پذير نبود ماموريت لغو شد و هلي كوپتر ها براي بازگشت به پايگاه مشغول سوختگيري از EC-130E ها شدند .مشكل ديگري نيز وجود داشت . يك اتوبوس با 40 مسافر كه از جاده اي در آن نزديكي عبور مي كردند . راننده و مسافرين تا لحظه اي كه نيروهاي آمريكايي ايران را ترك كردند به عنوان گروگان دستگير شده بودند .

حادثه اصلي

در حاليكه هلي كوپتر ها وهواپيماها خود را براي بازگشت اماده مي كردند اتفاقي باعث شد كه شرايط بدتر از قبل شود . يك فروند هلي كوپتر كه سوختگيري كرده بود تيك آف كرد تا جاي خود را به هلي كوپتر ديگري بدهد كه به دليل طوفان شن و عدم ديد كافي به يك فروند MC-130E برخورد كرد. هر دو هواگرد به تلي از آتش بدل گرديدند و باعث كشته شدن 8 نفر و مجروح گرديدن 4 يا 5 نفر ديگر شدند .

كشته شدگان عبارت بودند از

كاپيتان هارولد لوييس فرمانده MC-130E

كاپيتان لين مكينتاش خلبان MC-130E

كاپيتان ريچارد بيك خدمه MC-130E

كاپيتان چارلز مك ميليان خدمه MC-130E

سروان جويل مايو مهندس پرواز MC-130E

ستوان روي جانسون خدمه RH-53D

ستوان جان هاروي خدمه RH-53D

جورج هلمز خدمه RH-53D

به خاطر هرج و مرج پيش آمده پس از برخورد دو هواگرد نيروهاي امريكايي سعي در تخليه منطقه در اسرع وقت داشتند از اين رو 5 فروند هلي كوپتر باقيمانده را سالم رها كرده و حتي مدارك و اسناد محرمانه موجود در آنها را نيز از بين نبردند . همين اسناد باعث شد كه اكثر رابطين اين عمليات كه از قبل در تهران به سر مي بردند دستگير شوند .

بررسي عمليات

پس از بازگشت افتضاح اميز (بخوانيد فرار) نيروها يك كميسيون 6 نفره مامور بررسي دلايل شكست شد . يكي از موضوعاتي كه كميسيون به آن انتقاداتي وارد كرد انتخاب خدمه پروازي كم تجربه از نيروي تفنگداران دريايي براي خلباني هلي كوپترهاي RH-53D نيروي دريايي بود . به گفتهاين كميسيون اين خلبان تجربه كمي در پرواز هاي دور از پايگاه و طولاني مدت داشته بودند همچنين در سوختگيري از C-130 هم تبحر كافي نداشتند و اين در حالي بود كه صدها خلبان با تجربه H-53 در نيروي هوايي و نيروي دريايي وجو داشت .موضوع ديگر تعداد هلي كوپتر ها بود . به عقيده كميسيون حداقل 10 يا 12 هلي كوپتر بايد از ناو نيميتز پرواز مي كردند تا وجود 6 فروند الزامي براي اتمام عمليات تضمين مي شد . همچنين كميسيون معتقد بود اگر از روش سوختگيري در هوا استفاده شده بود شايد نتايج بهتري بوجود مي آمد . كما اينكه اگر از اين روش استفاده مي شد ديگر نيازي به فرود هواپيماها و هلي كوپتر ها در نقطه Desert 1 براي سوخت رساني به هلي كوپترها وجود نداشت .

هلي كوپتر ها :

هلي كوپتر با رجيستر 158761 در برخورد با MC-130E با رجيستر 62-1809 نابود شد .

5 فروند هلي كوپتر RH-53D در منطقه Desert 1 رها شدند . رجيستر اين هواگردها عبارت بود از :

158686-158744-158780-158758-158753

عكسي كه روز بعد از حادثه توسط يك ماهواره گرفته شده:

ذكر چند نكته ضروري است :

اول اينكه نبايد نقش مقدرات الهي را دراين حادثه فراموش كنيم . اين يكي از الطاف خفيه الهي بود كه طعم چنين شكستي را به طراحان اين نقشه چشاند . الحمد لله

دوم اينكه طراحان عمليات فكر مي كرده اند كه نيروي هوايي ما با خروج مستشاران آمريكايي كاملا فلج شده و به راحتي مي توانند 8 فروند هلي كوپتر عظيم الجثه RH-53D و بالغ بر 10 فروند هواپيماي ترابري C-130 و C-141 را به راحتي در آسمان تهران پرواز دهند و كسي هم مزاحم كارشان نشود .ولي حتي اگر ماموريت به دليل طوفان شن شكست نخورده بود اولا كار آزادسازي گزوگانها كار راحتي نبود و مسلما از دو طرف تلفات سنگيني مي گرفت وثانيا تيزپروازان نيروي هوايي ما مسلما اجازه خروج از فضاي هوايي كشورمان را به هيچكدام از اين هواگرد ها نمي دادند .

چند نكته ديگر در مورد هواگرد هاي حاضر در عمليات :

AC-130 نونه اي از هواپيماي ترابري هركولس است كه جهت پشتيباني از نيروي پياده به 4 عدد مسلسل سنگين در سمت چپ بدنه مجهز شده است . در زير نمايي از نحوه قرار گرفتن مسلسل ها را مي بينيد .

پس از شكست اين عمليات بود كه نياز به هواگردي كه داراي مشخصات هلي كوپتر و هواپيما باشد احساس شد . از اين رو طرح V-22 يكسال بعد از واقعه طبس شروع شد .

برای نمایش عکس در سایز واقعی اینجا را کلیک کنید

برای نمایش عکس در سایز واقعی اینجا را کلیک کنید

http://aerospacetalk.ir/forum/topic3245.html

|+| نوشته شده توسط رضا رحمانی در سه شنبه پنجم اردیبهشت 1385 و ساعت 1:43 بعد از ظهر |

آخرین ارسال ها

توپولف "تابان " پس از فرود در شرايط اضطراري دچار سانحه شد
سانحه فوکر و ایرباس ایران ایر
علت سقوط توپولف کاسپین در قزوین مشخص شد
شرکت " آتا ايرلاين" تبريز فعاليت خود را آغاز کرد
هواپیمایی آتا
خروج ایرباس 300 هما از باند فرودگاه اهواز
سقوط آواکس نیروی هوایی ارتش
عکس های من از آسمان تبریز - سری اول
تصاویر هواپیماهای غیر نظامی سانحه دیده ی ایرانی
یه کلــوم ختم کلــوم بنده فداتم، توپولف